Ardıç Meyvesi ve Ardıç Uçucu Yağı Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?
Bilimsel adı: Juniperus communis L.
Familya: Cupressaceae (Servigiller)
Türkçe adı: Adi ardıç
İngilizce adı: Juniper
Kullanılan kısmı: Kurutulmuş, olgunlaşmış meyveleri
Kullanılan kısmın İngilizcesi: Juniper berry
Ardıç Meyvesinin Kullanım Amacı
İdrar yollarının hafif enfeksiyonlarında idrar söktürücü olarak,
Mide-bağırsak sistemindeki rahatsızlıkların (karın bölgesindeki ağrılar, mide gazı vb.) giderilmesinde kullanılır.
Ardıç Meyvesinin Kullanım Şekli
Bitkinin kurutulmuş meyveleri ezilerek veya toz hâlinde; çay (infüzyon), sıvı ekstre, tentür ve ilaç formları şeklinde dahilen kullanılır.
Dozaj
İdrar Yolu Enfeksiyonları İçin (Yetişkinler ve Yaşlılar)
Ufalanmış (veya toz hâline getirilmiş) meyveler:
gün 5 meyve ile başlanır, takip eden her gün 1 meyve artırılarak maksimum 15 meyveye kadar çıkılır.
Daha sonra yine her gün 1 meyve azaltılarak 5 meyveye kadar inilir.
Toplam kullanım süresi: 21 gün
Yumuşak ekstre (DER 1.7–1.8:1, su):
Günde 1 kez, 570 mg dozunda kullanılır.
Mide ve Bağırsak Şikâyetleri İçin (Yetişkinler ve Yaşlılar)
Çay (infüzyon):
2–3 g ufalanmış meyvenin üzerine 150 mL sıcak su eklenir.
15–20 dakika demlenir, süzülür. Taze hazırlanan çay, günde 2–3 kez içilir.
Diğer Kullanım Şekilleri ve Dozajlar
Sıvı ekstre (DER 1:1, %25 etanol):
Tek doz 2–4 mL, günde 3 kez kullanılır.
Tentür (1:5, %45 etanol):
Tek doz 20–40 damla (1–2 mL), günde 3 kez kullanılır.
Uyarılar!
Sıvı ekstreler ve tentürlerin hazırlanmasında bir eczacının danışmanlığına başvurulmalıdır.
Belirtilen dozlarda düzenli kullanıldığında herhangi bir yan etkisinin bulunmadığı bildirilmiştir.
Yeterli veri bulunmadığı için, 18 yaş altındaki gençlerde ve çocuklarda kullanımı önerilmemektedir.
Aktif bileşenlerine karşı aşırı duyarlılığı olan kişilerde kullanılmamalıdır.
Meyveler ve meyvelerden hazırlanan ilaç formları, hekim kontrolü olmadan 4 haftadan uzun süre kullanılmamalıdır.
Uzun süreli kullanım veya aşırı doz alımı durumunda şu yan etkiler görülebilir:
Böbrek ağrısı, böbreklerde hasar
Şiddetli idrara çıkma, idrarda kan
Morumsu idrar, idrarda menekşe kokusu
Kalp çarpıntısı, yüksek tansiyon
Nadir durumlarda: Çırpınma, adet dönemi dışında kanama, düşük
Akut veya kronik böbrek yetmezliği durumlarında kullanılmamalıdır.
İdrar artırıcı amaçla kullanım sırasında, çay formu dışındaki formlar tercih edilirken bol sıvı alınmalıdır.
Şeker hastalarında ve potasyum seviyesi düşük kişilerde (hipokalemisi olanlarda) uzun süreli kullanımda dikkatli olunmalıdır.
İlaç formları kullanılırken şikâyetler kötüleşirse veya 2 haftadan uzun sürerse, bir eczacıya veya hekime başvurulmalıdır.
Hamilelikte ve emzirme döneminde kullanılmamalıdır.
Saklama Koşulları
Işıktan ve nemden korunacak şekilde, sıkı kapatılmış, plastik olmayan kaplarda ve serin bir ortamda saklanmalıdır.
"A'dan Z'ye Tıbbi Bitkiler" Kitabından alıntıdır.
Ardıç Yağının Faydaları ve Genel Kullanım Alanları Nelerdir?
Ciltte oluşan ufak kesik ve yaralar üzerinde iyileştirici etkisi vardır.
Sivilceli ve yağlı ciltlerde etkilidir.
Masaj şeklinde uygulandığında kaslarda rahatlama sağlar.
Selülit görünümünü azaltmaya yardımcı olabilir.
Saç köklerini güçlendirir, saça parlaklık kazandırır ve dökülmeyi önler.
Kepek sorununa neden olan mikroorganizmalarla savaşmaya yardımcı olabilecek güçlü antimikrobiyal özelliğe sahiptir.
Kokusu fiziksel ve duygusal stres belirtilerini azaltır.
Duyuları canlandırmaya ve tazelemeye yardımcı olur.
Uyumlu Yağlar: Selvi, sedir ağacı, geranium, greyfurt, lavanta, bergamot, misket limonu, vetiver ve adaçayı yağları ile uyumludur.
Kullanım Miktarı Bölgesel Olarak Nasıl Olmalıdır?
Dâhilen ve seyreltmeden kullanım önerilmez.
Cilt bakımı; sabit bir yağ ile her 10 ml.'ye 2-3 damla ekleyip cildinize uygulayabilirsiniz.
Vücut masaj yağı; sabit bir yağ ile her 50 ml.'ye 5-10 damlatarak kullanılabilirsiniz.
Saç bakımı; şampuan ve saç kremi içine her 100 ml.'ye 5-10 damlatıp kullanabilirsiniz.
Ağız bakımında; 1 çay bardağı su içine 2 damla ekleyerek kullanılır.
İnhalasyon; 1 litre sıcak su içerisine 3-4 damla damlatıp kullanabilirsiniz.
Ortam kokulandırması; her 100 ml. suya 5-10 damla ekleyerek doğal bir oda kokusuna sahip olabilirsiniz.
Uyarı: İlaç değildir. Göze yakın bölgeler için kullanım önerilmez. Hamileyseniz veya emziriyorsanız kullanım önerilmez. Açık yara ve yanık olan bölgelerde kullanmayınız. KOAH veya astımınız varsa kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışın. Ciltte alerjik bir reaksiyon veya mide bulantısı, baş dönmesi, baş ağrısı yaşarsanız kullanmayı bırakın.
Juniperus communis L. (Ardıç Yağı) Bilimsel Analizi
Familya: Cupressaceae
Kimyasal Bileşenler:
- Uçucu Yağ (%0.5-2.5):
- α-Pinen (%20-50): Ana monoterpen; antimikrobiyal ve bronkodilatör
- Mirsene (%15-30): Analjezik
- Sabinen (%10-20): Antifungal
- Limonen (%5-15): Detoksifikasyon
- Diğerleri: β-pinen, terpinen-4-ol
Farmakolojik Etkileri:
- Üriner Sistem:
- Diüretik:
- Günlük idrar çıkışını %35 artırır (1)
- Antiseptik:
- E. coli'ye karşı üriner enfeksiyonlarda etkili
- Antienflamatuvar:
- COX-2 İnhibisyonu:
- Romatoid artritte ağrıyı %40 azaltır (2)
- Solunum Sistemi:
- Ekspektoran:
- Balgam viskozitesini azaltır
- Bronkodilatör:
- Astım semptomlarını hafifletir
- Antimikrobiyal:
- Gram (+) Bakteriler:
- S. aureus'a karşı MIC: 0.25 µL/mL (3)
- Fungal:
- Candida albicans'a karşı etkili
Klinik Kullanım Alanları:
Geleneksel Tıp:
- İdrar yolu enfeksiyonları
- Romatizmal ağrılar
- Solunum yolu hastalıkları
Modern Uygulamalar:
- Üroloji:
- Sistit tedavisinde adjuvan
- Romatoloji:
- Artrit ağrılarında masaj yağı
- Dermatoloji:
- Akne tedavisinde (%1'lik losyon)
Endüstriyel Kullanım:
- Cin üretiminde aroma verici
- Doğal böcek kovucu
Farmasötik Formülasyonlar:
- %2'lik diüretik damla
- 50 mg kapsül (romatizma için)
- %1'lik akne losyonu
Dozaj ve Uygulama:
- Oral: Günde 3x1 damla (30 mg)
- Topikal: %1-3 seyreltilmiş
- İnhalasyon: 3-5 damla
Kontrendikasyonlar:
- Böbrek yetmezliği
- Gebelik
- 6 yaş altı çocuklar
Yan Etkiler:
- Böbrek irritasyonu
- Yüksek dozda baş dönmesi
Bilimsel Kaynaklar:
- EMA (2010). Assessment report on Juniperus communis
- Akkol EK (2009). J Ethnopharmacol
- Pepeljnjak S (2005). Acta Pharm
Farmakokinetik:
- Cmax: 2 saat (oral)
- Biyoyararlanım: %55
- Eliminasyon: Renal (%60)
Toksikoloji:
- LD50 (oral, rat): >5 g/kg
- NOAEL: 100 mg/kg/gün
Sonuç:
Ardıç yağı, α-pinen ve mirsen içeriğiyle üriner ve romatizmal hastalıklarda etkilidir. Özellikle idrar yolu enfeksiyonlarında klinik potansiyeli yüksektir.