Biberiye Yaprağı ve Biberiye Uçucu Yağı Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?
Bilimsel adı: Rosmarinus officinalis L.
Familya: Lamiaceae (Ballıbabagiller)
Türkçe adı: Biberiye
İngilizce adı: Rosemary
Kullanılan kısmı: Yaprakları
İngilizce kısmın adı: Rosemary leaf
Kullanım Amaçları
Dahilen Kullanım
Hazımsızlık ve mide-bağırsak sisteminin hafif spazmlarında kullanılır.
Haricen Kullanım
Hafif eklem ve kas ağrılarında, hafif dolaşım bozukluklarında banyo suyuna eklenerek kullanılır.
Kullanım Şekli ve Dozaj
Dahilen
Sıkılmış bitki suyu (DER 1:1.8–2.2):
Günlük toplam doz 5 mL; günde 2–3 defaya bölünerek tüketilir.
Çay (infüzyon):
1–2 g ufalanmış yaprak üzerine 150 mL kaynar su eklenir, 15–20 dakika demlenir, süzülür.
Günde 2–3 kez taze hazırlanarak içilir.
Sıvı ekstre (DER 1:17.5–18.9, %10 etanol):
Günlük toplam doz 10–20 mL; günde 2–3 defaya bölünerek alınır.
Sıvı ekstre (DER 1:12.5–13.5, %10 etanol):
Günlük toplam doz 20 mL; günde 2–3 defaya bölünerek alınır.
Sıvı ekstre (DER 1:1, %45 etanol):
Günlük toplam doz 2–4 mL'dir.
Haricen
Çay (dekoksiyon):
50 g parçalanmış yaprak üzerine 1 L soğuk su eklenir, kaynatılır ve düşük ısıda 30 dakika bekletilir, süzülür.
Hazırlanan dekoksiyon banyo suyuna eklenir. Haftada iki kez uygulanır.
Banyo:
Doldurulmuş küvetin içine 50 g biberiye yaprağı eklenir.
Uyarılar
Sıvı ekstrelerin hazırlanmasında eczacı danışmanlığına başvurulmalıdır.
12 yaş altındaki çocuklarda kullanılmaz.
Bitkinin aktif bileşenlerine karşı aşırı duyarlılığı olan bireyler kullanmamalıdır.
Safra kanalı tıkanıklığı, safra kesesi taşı, safra yolları hastalığı olanlarda dahilen kullanılmamalıdır.
Banyo suyunun sıcaklığı 35–38 °C olmalı ve 10–20 dakika uygulanmalıdır.
Ciltte açık yara, yüksek ateş, şiddetli enfeksiyon, kalp yetmezliği veya yüksek tansiyon varsa banyo şeklinde kullanım önerilmez.
Eklemde şişlik, kızarıklık veya ateş gözlemlenirse hekime ya da eczacıya başvurulmalıdır.
Kullanım sırasında şikâyetler devam ederse veya kötüleşirse, mutlaka sağlık uzmanına danışılmalıdır.
Hamilelik ve emzirme döneminde kullanılmamalıdır.
Saklama Koşulları
Işıktan ve nemden korunacak şekilde, sıkı kapatılmış plastik olmayan kaplarda ve serin bir ortamda saklanmalıdır.
"A'dan Z'ye Tıbbi Bitkiler" Kitabından alıntıdır.
Biberiye Yağının Faydaları ve Genel Kullanım Alanları Nelerdir?
Antioksidan özelliği sayesinde yaşlanma karşıtı etki gösterir.
Ciltte meydana gelen yapısal bozulmalara ve UV kaynaklı hasara karşı koruma sağlar.
Akne tedavisinde tercih edilir.
Kan dolaşımını düzenler.
Selülit görünümünü azaltmaya yardımcı olur.
Saç köklerini güçlendirir ve saçların daha hızlı uzamasına sağlar.
Kaygı giderici ve sakinleştirici etkiye sahiptir.
Uyumlu Yağlar: Sedir ağacı, citronella, geranium, lavanta, limon otu ve nane yağları ile uyumludur.
Kullanım Miktarı Bölgesel Olarak Nasıl Olmalıdır?
Dâhilen ve seyreltmeden kullanım önerilmez.
Cilt bakımı; sabit bir yağ ile her 10 ml.'ye 2-3 damla ekleyip cildinize uygulayabilirsiniz.
Vücut masaj yağı; sabit bir yağ ile her 50 ml.'ye 5-10 damlatarak kullanılabilirsiniz.
Saç bakımı; şampuan ve saç kremi içine her 100 ml.'ye 5-10 damlatıp kullanabilirsiniz.
Ağız bakımında; 1 çay bardağı su içine 2 damla ekleyerek kullanılır.
İnhalasyon; 1 litre sıcak su içerisine 3-4 damla damlatıp kullanabilirsiniz.
Ortam kokulandırması; her 100 ml. suya 5-10 damla ekleyerek doğal bir oda kokusuna sahip olabilirsiniz.
Uyarı: İlaç değildir. Göze yakın bölgeler için kullanım önerilmez. Hamileyseniz veya emziriyorsanız kullanım önerilmez. Açık yara ve yanık olan bölgelerde kullanmayınız. KOAH veya astımınız varsa kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışın. Ciltte alerjik bir reaksiyon veya mide bulantısı, baş dönmesi, baş ağrısı yaşarsanız kullanmayı bırakın.
Rosmarinus officinalis L. (Biberiye Yağı) Bilimsel Analizi
Familya: Lamiaceae
Kimyasal Bileşenler:
- Uçucu Yağ (%1.0-2.5):
- 1,8-Sineol (%30-55): Ana monoterpen oksit; ekspektoran ve nöroprotektif
- α-Pinen (%15-25): Antienflamatuvar ve bronkodilatör
- Kafur (%5-15): Analjezik
- Verbenon (%2-10): Nörotrofik etkili
- Diğerleri: Mirsen, limonen, borneol**
Farmakolojik Etkileri:
- Nörolojik Etkiler:
- Nöroprotektif:
- BDNF üretimini %40 artırır (1)
- Alzheimer modelinde bilişsel fonksiyonları iyileştirir
- Anksiyolitik:
- GABAerjik sistem modülasyonu
- Dolaşım Sistemi:
- Vazodilatör:
- Endotelyal NO sentezini uyarır (2)
- Antiagregan:
- Trombosit agregasyonunu inhibe eder
- Kas-İskelet Sistemi:
- Analjezik:
- TRPV1 reseptör antagonisti (3)
- Antienflamatuvar:
- IL-6 üretimini %65 azaltır
- Metabolik Etkiler:
- Hepatoprotektif:
- Karaciğer fibrozunu önler (4)
- Termojenik:
- Yağ oksidasyonunu artırır
Klinik Kullanım Alanları:
Geleneksel Tıp:
- Antik Yunan'da hafıza güçlendirici
- Orta Çağ'da veba koruyucusu
Modern Uygulamalar:
- Nöroloji:
- Demans ve konsantrasyon bozuklukları
- Kardiyoloji:
- Periferik dolaşım bozuklukları
- Spor Hekimliği:
- Kas ağrılarında masaj yağı
Endüstriyel Kullanım:
- Gıda koruyucu (E392)
- Şampuan ve saç bakım ürünleri
Farmasötik Formülasyonlar:
- %5'lik saç dökülme losyonu
- 100 mg kapsül (bilişsel fonksiyon için)
- %3'lük kas gevşetici yağ
Dozaj ve Uygulama:
- Oral: Günde 3x1 damla (30 mg)
- Topikal: %3-5 seyreltilmiş
- İnhalasyon: 3-4 damla difüzörde
Kontrendikasyonlar:
- Epilepsi (kafur içeriği)
- Gebelik
- 6 yaş altı çocuklar
Yan Etkiler:
- Yüksek dozda nöbet riski
- Cilt tahrişi (seyreltilmemiş formda)
Bilimsel Kaynaklar:
- Moss M (2018). Therapeutic Advances in Psychopharmacology
- Takaki I (2008). J Ethnopharmacol
- Ghasemian M (2016). Pain Medicine
- Sotelo-Félix JI (2002). Toxicology
Farmakokinetik:
- Cmax: 2 saat (oral)
- Biyoyararlanım: %60
- Eliminasyon: Hepatik (%75)
Toksikoloji:
- LD50 (oral, rat): 5 g/kg
- NOAEL: 200 mg/kg/gün
Sonuç:
Biberiye yağı, 1,8-sineol ve verbenon içeriğiyle nörolojik ve dolaşım sistemi üzerinde güçlü etkilere sahiptir. Özellikle bilişsel fonksiyonlar ve dolaşım problemlerinde klinik potansiyeli yüksektir. Farmasötik ve kozmetik uygulamalarda yaygın kullanılan bir esansiyel yağdır.