Nane Uçucu Yağı Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?
NANE YAĞI NEDİR VE FAYDALARI NELERDİR?
Bitkisel içerikli ürünlerde, doğru ürün bilgisine sahip olmak, kullanacağımız üründen fayda sağlayabilmenin temelidir. Çünkü bir bitkinin onlarca alt türü vardır ve hepsi aynı özelliklere sahip değildir. Bu nedenle doğru nane yağı; hangi türden, nasıl elde edilir, ürün içeriğinde neler olmalıdır gibi detaylara yazımızda yer vereceğiz. Tükettiğimiz tüm ürünlerde içerik bilgisine hâkim olmak, doğru ürünü satın alabilmek ve fayda sağlamak açısından çok kritik önem taşır.
Nane yağında aşağıdaki detaylara dikkat etmeliyiz!
Botanik İsmi: Mentha Piperita olmalıdır.
İçerik Bilgisi: %100 Mentha Piperita Oil olması gerekir.
Nane yağı, bitkinin yapraklarından distilasyon yöntemi ile elde edilmelidir.
Nane Nedir?
Ballıbabagiller familyasından tıbbi faydaları en fazla olan nane türüdür. Halk arasında İngiliz nanesi veya tıbbi nane olarak bilinir. Anavatanı Akdeniz sahilleridir. Yarı odunsu bir gövdesi vardır. Gövde 40-80 cm kadar boylanır. Başlangıçta gövde yeşildir. Zamanla dip kısmından yukarı doğru gövde odunlaşmaya başlar. Rengi mor veya kahverengine dönüşür. Yaprakları parlak yeşil renkte ve mentol kokuludur. Çiçekli ve yapraklı dalların distilasyonu ile uçucu yağ elde edilir.
Nane Yağının Faydaları ve Genel Kullanım Alanları Nelerdir?
Antimikrobiyal ve antiseptik özelliğinden dolayı cilt temizliğinde ve akne tedavisinde kullanılabilir.
Ciltte oluşan kızarıklıklar ve kaşıntılara iyi gelir.
Masaj şeklinde uygulandığında kas gevşetici özelliği vardır.
Kan dolaşımını iyileştiren ve kasları rahatlatan etkiye sahiptir.
Saçlarda oluşan kepeklenmeyi engeller.
Saça canlılık, parlaklık ve hacim kazandırır.
Saç dökülmesini önleyici etkisi vardır.
Ferahlatıcı etkisi olduğundan ağız ve diş sağlığında kullanılır.
Dikkat eksikliğini önler, odaklanma ve konsantrasyonu sağlar.
Enerjici verici ve canlandırıcı etkiye sahiptir.
Uyumlu Yağlar: Kekik, mercanköşk, selvi, okaliptüs, geranium, greyfurt, ardıç, lavanta, limon, biberiye ve çay ağacı yağları ile uyumludur.
Kullanım Miktarı Bölgesel Olarak Nasıl Olmalıdır?
Dâhilen ve seyreltmeden kullanım önerilmez.
Cilt bakımı; sabit bir yağ ile her 10 ml.'ye 2-3 damla ekleyip cildinize uygulayabilirsiniz.
Vücut masaj yağı; sabit bir yağ ile her 50 ml.'ye 5-10 damlatarak kullanılabilirsiniz.
Saç bakımı; şampuan ve saç kremi içine her 100 ml.'ye 5-10 damlatıp kullanabilirsiniz.
Ağız bakımında; 1 çay bardağı su içine 2 damla ekleyerek kullanılır.
İnhalasyon; 1 litre sıcak su içerisine 3-4 damla damlatıp kullanabilirsiniz.
Ortam kokulandırması; her 100 ml. suya 5-10 damla ekleyerek doğal bir oda kokusuna sahip olabilirsiniz.
Uyarı: İlaç değildir. Göze yakın bölgeler için kullanım önerilmez. Hamileyseniz veya emziriyorsanız kullanım önerilmez. Açık yara ve yanık olan bölgelerde kullanmayınız. KOAH veya astımınız varsa kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışın. Ciltte alerjik bir reaksiyon veya mide bulantısı, baş dönmesi, baş ağrısı yaşarsanız kullanmayı bırakın.
Mentha piperita (Nane Yağı) Bilimsel Analizi
Familya: Lamiaceae
Kimyasal Bileşenler:
- Uçucu Yağ (%1.0-3.5%):
- Mentol (%40-60%): Ana monoterpen alkol; TRPM8 reseptör agonisti
- Menton (%20-30%): Antispazmodik
- 1,8-Sineol (%5-15%): Ekspektoran
- Limonen (%2-8%): Detoksifikasyon
- Diğerleri: β-Pinen, Pulegon
Farmakolojik Etkileri:
- Gastrointestinal Sistem:
- Spazmolitik:
- IBS semptomlarını %52 azaltır (1)
- Kolonik düz kaslarda Ca²⁺ kanal blokajı
- Karminatif:
- Mide gazını %40 düşürür
- Nörolojik Etkiler:
- Analjezik:
- Migren ağrısını 2 saatte %60 hafifletir (2)
- Bilişsel Fonksiyon:
- Dikkat süresini %25 artırır
- Solunum Sistemi:
- Bronkodilatör:
- Trakeal düz kaslarda relaksasyon
- Ekspektoran:
- Mukus klirensini iyileştirir
- Antimikrobiyal:
- Gram (+) Bakteriler:
- S. aureus'a karşı MIC: 0.125 µL/mL (3)
- Viral:
- Herpes simpleks virüsü replikasyonunu inhibe eder
Klinik Kullanım Alanları:
Onaylı Endikasyonlar (EMA):
- IBS semptom yönetimi
- Kas-iskelet ağrıları
- Solunum yolu enfeksiyonları
Modern Uygulamalar:
- Gastroenteroloji:
- Postoperatif bulantı tedavisi
- Nöroloji:
- Gerilim tipi baş ağrıları
- Spor Hekimliği:
- Kas yorgunluğunda masaj yağı
Endüstriyel Kullanım:
- Diş macunu formülasyonları
- Şekerleme endüstrisi
Farmasötik Formülasyonlar:
- %10'luk IBS kapsülü
- %5'lik ağrı kesici jel
- %1'lik inhalasyon solüsyonu
Dozaj ve Uygulama:
- Oral: Günde 3x1 damla (30 mg)
- Topikal: %2-5 seyreltilmiş
- İnhalasyon: 2-3 damla buhar terapisi
Kontrendikasyonlar:
- 6 yaş altı çocuklar (laringospazm riski)
- Safra kesesi taşı
- Gebeliğin ilk trimesteri
Yan Etkiler:
- Mide yanması
- Reflüyü tetikleme
Bilimsel Kaynaklar:
- Cappello G (2007). Digestive Diseases and Sciences
- Göbel H (2016). Cephalalgia
- Işcan G (2002). Journal of Agricultural and Food Chemistry
Farmakokinetik:
- Cmax: 1.5 saat (oral)
- Biyoyararlanım: %55
- Eliminasyon: Hepatik (%70)
Toksikoloji:
- LD50 (oral, rat): 2.4 g/kg
- NOAEL: 50 mg/kg/gün
Sonuç:
Nane yağı, mentol içeriğiyle gastrointestinal ve nörolojik uygulamalarda altın standarttır. Özellikle IBS ve migren tedavisinde klinik etkinliği kanıtlanmıştır. Güçlü farmakolojik etkileri nedeniyle dikkatli dozaj gerektirir.