Lavanta Uçucu Yağı Ne İşe Yarar? Nasıl Kullanılır?
LAVANTA YAĞI NEDİR VE FAYDALARI NELERDİR?
Bitkisel içerikli ürünlerde, doğru ürün bilgisine sahip olmak, kullanacağımız üründen fayda sağlayabilmenin temelidir. Çünkü bir bitkinin onlarca alt türü vardır ve hepsi aynı özelliklere sahip değildir. Bu nedenle doğru lavanta yağı; hangi türden, nasıl elde edilir, ürün içeriğinde neler olmalıdır gibi detaylara yazımızda yer vereceğiz. Tükettiğimiz tüm ürünlerde içerik bilgisine hâkim olmak, doğru ürünü satın alabilmek ve fayda sağlamak açısından çok kritik önem taşır.
Lavanta yağında aşağıdaki detaylara dikkat etmeliyiz!
Botanik İsmi: Lavandula Angustifolia olmalıdır.
İçerik Bilgisi: %100 Lavandula Angustifolia Herb Oil olması gerekir.
Lavanta yağı, bitkinin çiçekli dallarından distilasyon yöntemi ile elde edilmelidir.
Lavanta Nedir?
Hakiki lavanta, tıbbi lavanta gibi isimlerle anılan ve yabani olarak Güney Fransa'da, kültür yetiştiriciliği olarak ise Bulgaristan ve Türkiye’de üretilen 20-60 cm boylanabilen; haziran, temmuz aylarında çiçek açan yarı çalımsı çok yıllık bir bitkidir. Dört köşeli dallar üzerinde karşılıklı durumda bulunan 2-6 cm uzunluktaki çok kısa saplı yapraklar, ucu sivri, kenarları tam ve içeriye doğru kıvrık şeritsi tipte olup, her iki yüzü pamuksu tüylerle örtülü bulunmaktadır. Çiçek durumu 20-30 cm kadar uzunluğundaki sap ucunda bulunur. Çiçek başağının uzunluğu 16-20 cm olup, genellikle 4-6 çiçek kümesinde ve her kümede 6-14 adet mor renkli çiçek bulunmaktadır.
Lavanta Yağının Faydaları ve Genel Kullanım Alanları Nelerdir?
Gerginliği azaltıp rahatlama sağladığı için baş ağrısında kullanılan en iyi yağlardan biridir.
Uyku problemlerinde tercih edilir.
Yüzeysel ufak yaraların, kesiklerin ve güneş yanıklarının iyileşmesinde etkin rol oynar.
Cildin sebum dengesini düzenler.
Akneli ciltler üzerinde yatıştırıcı etkiye sahiptir.
Cildi yumuşatır, tazeler ve daha genç görünmesini sağlar.
Dudak çatlaklarının giderilmesinde etkili olarak kullanılır.
Saç dökülmesinde, kepek tedavisinde ve çeşitli saç sorunlarında etkilidir.
Zihinsel ve bedensel rahatlama sağlar.
Uyumlu Yağlar: Sedir ağacı, adaçayı, geranium, çam, bergamot, vetiver ve ylang ylang yağları ile uyumludur.
Kullanım Miktarı Bölgesel Olarak Nasıl Olmalıdır?
Dâhilen ve seyreltmeden kullanım önerilmez.
Cilt bakımı; sabit bir yağ ile her 10 ml.'ye 2-3 damla ekleyip cildinize uygulayabilirsiniz.
Vücut masaj yağı; sabit bir yağ ile her 50 ml.'ye 5-10 damlatarak kullanılabilirsiniz.
Saç bakımı; şampuan ve saç kremi içine her 100 ml.'ye 5-10 damlatıp kullanabilirsiniz.
Ağız bakımında; 1 çay bardağı su içine 2 damla ekleyerek kullanılır.
İnhalasyon; 1 litre sıcak su içerisine 3-4 damla damlatıp kullanabilirsiniz.
Ortam kokulandırması; her 100 ml. suya 5-10 damla ekleyerek doğal bir oda kokusuna sahip olabilirsiniz.
Uyarı: İlaç değildir. Göze yakın bölgeler için kullanım önerilmez. Hamileyseniz veya emziriyorsanız kullanım önerilmez. Açık yara ve yanık olan bölgelerde kullanmayınız. KOAH veya astımınız varsa kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışın. Ciltte alerjik bir reaksiyon veya mide bulantısı, baş dönmesi, baş ağrısı yaşarsanız kullanmayı bırakın.
Lavandula angustifolia (Lavanta Yağı) Bilimsel Analizi
Familya: Lamiaceae
Kimyasal Bileşenler:
- Uçucu Yağ (%1-3%):
- Linalool (%25-45%): Ana monoterpen alkol; anksiyolitik ve antikonvülsan
- Linalil asetat (%20-40%): Spazmolitik ve sedatif
- β-Osimen (%5-15%): Antienflamatuvar
- 1,8-Sineol (%2-10%): Ekspektoran
- Diğerleri: Terpinen-4-ol, Lavandulil asetat
Farmakolojik Etkileri:
- Nörolojik Etkiler:
- Anksiyolitik:
- GABA-A reseptör up-regülasyonu (1)
- Kortizol seviyesini %31 azaltır (2)
- Nöroprotektif:
- Aβ plak oluşumunu inhibe eder
- Dermatolojik Etkiler:
- Yara İyileşmesi:
- Fibroblast proliferasyonunu %50 artırır (3)
- Antienflamatuvar:
- UV kaynaklı eritemi %60 azaltır
- Analjezik:
- TRPV1 Reseptör Modülasyonu:
- Ağrı eşiğini %40 artırır (4)
- Antimikrobiyal:
- Gram (+) Bakteriler:
- S. aureus'a karşı MIC: 0.25 µL/mL (5)
- Fungal:
- Candida albicans'a karşı etkili
Klinik Kullanım Alanları:
Onaylı Endikasyonlar (EMA):
- Hafif anksiyete semptomları
- Uyku bozuklukları
- Küçük yanık ve yaralar
Modern Uygulamalar:
- Psikiyatri:
- Demans hastalarında ajitasyon yönetimi
- Preoperatif anksiyete tedavisi
- Dermatoloji:
- Atopik dermatit (%2'lik krem)
- Yanık tedavisi
Endüstriyel Kullanım:
- Parfümeride orta nota
- Aromaterapi ürünleri
Farmasötik Formülasyonlar:
- %2'lik anksiyolitik masaj yağı
- 30 mg kapsül (uyku desteği)
- %5'lik yara merhemi
Dozaj ve Uygulama:
- Oral: Günde 3x1 damla (25 mg)
- Topikal: %2-5 seyreltilmiş
- İnhalasyon: 3-5 damla difüzörde
Kontrendikasyonlar:
- 3 yaş altı çocuklar
- Gebeliğin ilk trimesteri
- Ağır depresyon
Yan Etkiler:
- Nadiren kontakt dermatit
- Yüksek dozda sedasyon
Bilimsel Kaynaklar:
- Koulivand PH (2013). CNS & Neurological Disorders
- Woelk H (2010). Phytomedicine
- Mori HM (2016). Journal of Tissue Viability
- Silva GL (2015). Evidence-Based Complementary Medicine
- Prusinowska R (2014). Molecules
Farmakokinetik:
- Cmax: 2 saat (inhalasyon)
- Biyoyararlanım: %60
- Eliminasyon: Hepatik (%75)
Toksikoloji:
- LD50 (oral, rat): >5 g/kg
- NOAEL: 250 mg/kg/gün
Sonuç:
Lavanta yağı, linalool ve linalil asetat içeriğiyle nörolojik ve dermatolojik uygulamalarda altın standarttır. Özellikle anksiyete ve yara iyileşmesinde klinik etkinliği kanıtlanmıştır. Güvenli kullanım profili nedeniyle pediatrik ve geriatrik popülasyonda yaygın kullanılır.